Anekdotes Olympische Spelen

Montreal 1976 

image002.jpg

De oorspronkelijk kosten waren geraamd op 310 miljoen USD, maar constructieproblemen, financieel gesjoemel en verhoogde veiligheidsmaatregelen stuwden het uiteindelijke prijskaartje naar 1,5 miljard USD en om dat verlies te dekken mochten de Canadese burgers jarenlang een extra belasting ophoesten.

Door de terroristische aanslag van vier jaar voordien in München werden de veiligheidsvoorzieningen fors uitgebreid. Zo maar eventjes zestienduizend politiemannen werden ingezet, dat alleen al vertegenwoordigde een extra kostenplaatje van honderd miljoen USD. 

image208.jpg

De duurste Spelen ooit, het Olympisch stadion bijvoorbeeld was een ontwerp van de Franse design architect Roger Taillibert (1926-) en bleef achter als eenzaam aandenken van een enorm deficit.

De 168 meter hoge toren die over het stadion moest reiken, was slechts half voltooid en werd pas in 1987 afgewerkt. Een deel van het stadion werd na de Spelen voor het publiek gesloten omdat grote stukken van het dak afbrokkelden.

De openingsceremonie had weinig glans. Overal stonden nog bouwkranen opgesteld, het gevolg van stakingen, een lange winter en een tekort aan liquide middelen.

Bovendien kwam er een boycot van Irak, Guyana en 28 Afrikaanse landen. Reden? Het Nieuw-Zeelandse rugbyteam had een tournee door Zuid-Afrika gemaakt, maar werd daarvoor niet uitgesloten. Na één dag competitie volgden Marokko, Kameroen en Egypte het Afrikaanse voorbeeld.

Oorspronkelijk sloot Canada op eigen initiatief Taiwan uit van de Spelen, maar liet hen daarna aantreden onder de naam 'Republic of China'. Dat vonden de Taiwanezen dan weer niet aanvaardbaar en trokken zich terug.

De Olympische Vlam werd elektronisch vanuit Athene naar Ottawa verstuurd en vandaar in estafette naar Montréal gebracht. Tijdens een hevige regenbui doofde het vuur. Een official stak het weer aan met zijn aansteker. Daarop doofden de organisatoren het vuur opnieuw, zodat het met de reserve van de originele vlam kon aangestoken worden. Een heuse vaudeville. 

image004.jpg

Het Olympisch Vuur werd door twee vijftienjarigen ontstoken: de Franssprekende Stéphane Préfontaine (1961-) en de Engelstalige Sandra Henderson (1961-), waarmee de Canadese overheid wilde aantonen dat er in Canada geen problemen waren tussen beide taalgroepen. Een mythe wil dat ze later ook man en vrouw werden, maar dat bleek een fabeltje te zijn. Stéphane was ook een verdienstelijk atleet, maar kon zich wegens tendinitis niet plaatsen voor de Spelen van 1984 in Los Angeles.

Nieuwe mascotte 

image008.jpg

Na de teckel Waldi in München was de bever Amik de mascotte in Montréal.

Verplichte geslachtstest, maar niet voor iedereen

image209_2.jpg

De damesatleten ondergingen een verplichte geslachtstest. De enige die daarvan ontslagen werd, was de Engelse ruiter Prinses Anne (1950-). Mama Koningin Elisabeth II (1926-) vond zulke test ‘ongepast’.

De meest succesvolle atleten

Met 125 stuks een suprematie van de Sovjet-Unie in de medaillejacht, waarvan 49 gouden. Op rang twee de Verenigde Staten met 94 stuks met 34 gouden en de DDR op plaats drie met 90 plakken, waarvan 40 gouden.

In het roeien overklaste de DDR alle concurrenten met acht overwinningen op evenveel onderdelen. Al had die concurrentie heel wat bedenkingen bij die winst en zoals later bleek terecht.

De turnfinales bij de vrouwen werden door een record aantal van 18.000 toeschouwers bijgewoond, die hiervoor door de turnsters met nooit geziene prestaties beloond werden. 

image010.jpg

De 14-jarige Roemeense Nadia Comaneci (1961-) won drie gouden medailles en scoorde zeven keer een verbluffende tien, de perfectie zeg maar. Vermits het scorebord slechts drie cijfers aankon, werd de score als 1:00 getoond. Als zesjarige werd ze in de turnschool van Bela Karolyi (1942-) ingeschreven, waardoor ze omwille van de veel te grote afstand jaren niet naar huis kon. Tijdens de finale in Montréal gebeurde een ongelukje met ernstige gevolgen. Na de individuele competitie moest Comaneci met een bloedvergiftiging het hospitaal in, het gevolg van een snijwonde aan de pols op de ongelijke leggers. Tegen doktersbevel in verliet ze het hospitaal om mee te dingen in het ploegenklassement. Haar 9.95 leverde Roemenië het eerste ploegengoud op. En dan vliegensvlug terug naar het hospitaal, de geïnfecteerde wonde was een abces geworden die chirurgisch moest verwijderd worden. Vier jaar later in Moskou werd ze tweede in de allround na de Russin Yelena Davydova (1961-), verdedigde ze haar titel op de evenwichtsbalk met succes en deelde ze het goud van de grondoefening met de andere Russische Nellie Kim (1957-). 

image012.jpg

In 1981 stopte ze met competitie. Datzelfde jaar liepen haar coach Bela Karolyi (1942-) en choreograaf Geza Poza (1949-) over naar het Westen tijdens een exhibitie tornooi in de Verenigde Staten. Comaneci werd meteen naar Roemenië teruggevlogen en daar scherp in de gaten gehouden. In november 1989 vluchtte ze dan toch het land uit. Via Hongarije, Oostenrijk en Italië belandde ze in de Verenigde Staten, waar ze met open armen ontvangen werd. Men huurde haar in om turntoestellen en aerobics te promoten, bovendien stond ze meerdere keren op de catwalk. In 1994 verloofde ze zich met de Amerikaanse turner Bart Conner (1958-), die in 1984 op de Spelen van Los Angeles tweemaal goud won. In april 1996 huwden de twee in Boekarest, wat mogelijk was door de val van het communistische regime voordien. Daarna zette ze zich in voor heel wat organisaties, zo werd ze vice presidente van Special Olympics, vice presidente van Muscular Dystrophy Association, stichtster van de Nadia Comaneci Children’s Clinic in Boekarest. Samen met haar man baatte ze de Bart Conner Gymnastics Academy uit, de Perfect 10 Production Company en verschillende sportwinkels. Zij gaven samen ook het International Gymnast Magazine uit en beiden werden door heel wat TV stations als commentator gevraagd bij turnwedstrijden.

image014.jpg

De Russische turnster Nelli Kim (1957-) won drie nummers en eenmaal zilver. Ook zij werd met de monsterscore van 10 bedacht. Na haar sportcarrière werd ze coach van achtereenvolgens Zuid-Korea, Italië en Wit-Rusland, waarna ze op de Spelen van Barcelona als jurylid fungeerde. In 1996 week ze uit naar de Verenigde Staten. In 2004 werd ze tot voorzitster van het Women's Artistic Gymnastics Technical Committee verkozen, in die hoedanigheid herwerkte ze het puntensysteem van het turnen, zodat die fabuleuze 10 niet meer mogelijk was.

image016.jpg

De Russische turner Nikolaj Andrianov (1952-2011) haalde vier gouden medailles, tweemaal zilver en een keer brons. In totaal verzamelde hij vijftien ereplakken waarvan zeven gouden. Verder won Adrianov vier wereld- en negen Europese titels. Later werd hij turncoach in zijn geboortestad. In 2010 werd hij door multisysteematrofie getroffen waaraan hij het jaar nadien overleed.

image018.jpg

DDR-zwemster Kornelia Ender (1958-) verzamelde vier gouden plakken en evenveel wereldrecords, waarvan twee binnen de 30 minuten.

image020.jpg

Enkele maanden voor de Spelen liep de West-Duitse Inge Helten (1950-) de 100m in 11,04, een nieuw wereldrecord dat ze afsnoepte van de Oost-Duitse Renate Stecher (1950-), vier jaar voordien in München nog goed voor het goud. In Montréal keek iedereen dan ook vol verwachting uit naar het gevecht tussen die twee, maar zoals zo vaak ging een derde hond lopen met het been. De andere West-Duitse Annegret Richter (1950-) klokte in de halve finale 11.01 af waarmee ze onder de wereldtijd dook. Na drie valse starts won Richter de finale in 11.08 voor Stecher en Helten. 

image022.jpg

In een spetterende eindspurt won Lasse Viren (1949-) de 5.000m, nadien was hij ook de beste over 10.000m, maar eindigde hij als groot favoriet slechts vijfde in de marathon. 

image024.jpg

De Rus Viktor Saneyev (1945-) won zijn derde opeenvolgende Olympische gouden medaille in het hink-stap-springen.

Zwaarste wedstrijd 

image210_1.jpg

De tienkamp werd door de Amerikaan Bruce Jenner (1949-) gewonnen met een nieuw wereldrecord van 8.634 punten. Hij haalde het van de West-Duitser Guido Kratschmer (1953-) die 8.407 punten verzamelde en de Rus Mykola Avilov (1948-) die 8.378 punten sprokkelde. In de high school won Jenner drie keer het waterski kampioenschap van de Western States en voor die Connecticut State High School deed hij mee aan atletiekwedstrijden. Niets wees er op dat hij ooit één van de grootste tienkampers aller tijden zou worden. Jenner kreeg een beurs van het kleine Graceland College in Lamoni, Iowa, om er American football te komen spelen, maar al snel startte hij ook met tienkamp. Hij plaatste zich zelfs voor de Spelen van 1972, waar hij tiende werd. In 1974 won hij de Amerikaanse titel, in 1975 het Pan-Amerikaanse kampioenschap en datzelfde jaar nog bracht hij het wereldrecord op 8.524 punten tijdens de landenontmoeting met Rusland en Polen. In 1976 haalde hij zijn tweede Amerikaanse titel en bekroonde hij zijn briljante carrière met Olympisch goud. Daarop besliste Jenner om zijn succes te verzilveren. Hij werd TV- en filmvedette en na de scheiding van zijn eerste vrouw Chrystie Crownover (1950-) huwde hij Linda Thompson (1950-), het vriendinnetje van de net gestorven Elvis Presley (1935-1977). Ook dit huwelijk was geen lang leven beschoren, in 1991 huwde Jenner met Kris Kardashian (1956-), de ex van Robert Kardashian (1944-2003), één van de advocaten van O. J. Simpson (1956-). De twee scheidden officieel in 2013. Kris Kardashian was met haar TV-serie ‘Keeping up with the Kardashians’ in de Verenigde Staten een heuse ster, je kon die reeks een beetje vergelijken met de Pfaff's van België zeg maar. Jenner zelf trad op in een reclamespot voor de ontbijtgranen Wheaties, hij werd uitgenodigd op het Witte Huis, waar President Gerald R. Ford (1913-2006) een politiek cartoon van hun tweetjes ondertekende. Jenner acteerde in ‘The Golden Moment: An Olympic Love Story’, ‘Can’t Stop the Music’ en ‘Grambling's White Tiger’. Van 1981 tot 1982 was hij gastvedette in de TV-reeks CHiPs. Hij verscheen ook in de videospelletjes Olympic Decathlon (1981) en Bruce Jenner’s World Class Decarhlon (1996). In de jaren' 80 was hij een succesvol piloot in de IMSA Camel GT series met een eerste overwinning in een Ford Mustang tijdens de 12 uur van Sebring 1986. Daarnaast werd hij in ontzettend veel TV-programma’s uitgenodigd, maar vooral zijn optreden in het vierde seizoen van Keeping Up with the Kardashians kluisterde 4,8 miljoen kijkers aan de buis. Daarnaast was hij eigenaar van de Bruce Jenner Aviation, een firma die vliegtuigen verkocht aan zaakvoerders van grote bedrijven. Hij was ook de business development vice president voor de software applicatie JennerNet en leende zijn naam aan Bruce Jenner's Westwood Centers for Nautilus & Aerobics. Ondanks zijn dyslexie werd hij een succesvolle motivatie trainer en TV commentator bij sportwedstrijden, waarbij hij zelfs optrad in het programma Learn To Read. Uit zijn eerste huwelijk had hij een zoon Burt Jenner (1978-) en een dochter Casey Jenner (1980-). De jongens Brandon (1981-) en Brody (1983-) waren de vruchten van het tweede huwelijk en de meisjes Kendall Nicole (1995-) en Kylie Kristen (1997-) sproten voort uit zijn derde huwelijk, waarin hij ook stiefvader was van Kim, Khloé, Kourtney en Rob Kardashian. In 2015 besliste hij van geslacht te veranderen en liet hij zich Caitlin noemen. Haar avonturen konden in de zoveelste TV-soap gevolgd worden.

Voor het eerst

Voor het eerst in de Olympische geschiedenis geen gouden medaille voor het organiserend land. De Canadezen moesten het doen met vijf zilveren en zes bronzen plakken. 

Voor het eerst in de geschiedenis werd een vrouwelijke atlete tijdens Olympische Spelen op doping betrapt. De dubieuze eer viel de Poolse discuswerpster Panuta Rosani (1951-) te beurt.

Bij de vrouwen werden basketbal, handbal en roeien aan het programma toegevoegd.

image028.jpg

De dubbel 400 en 800m voor de Cubaan Alberto Juantorena (1950-), nooit eerder gerealiseerd op Olympische Spelen. Toen hij in Montreal aantrad had 'El Caballo' slechts drie keer een 800m gelopen, het belette hem niet om het nummer te winnen in de nieuwe wereldtijd van 1.43.50. De Engelse TV-reporter David Coleman (1926-2013) was door de prestatie van de Cubaan zo in extase dat hij in de finale uitschreeuwde:

“And there goes Juantorena down the back straight, opening his legs and showing his class”, waarmee hij onsterfelijk werd in het lijstje van onnavolgbare quotes.

Met een chrono van 1.43.44 verbeterde 'El Caballo' een jaar later het wereldrecord opnieuw tijdens de Universiade en datzelfde jaar won hij de titels over 400 en 800m op de wereldbeker in Düsseldorf. Omwille van meerdere blessures kon hij zijn Olympische titels nooit verlengen en toen hij op het WK van 1982 in Helsinki een voetbeentje brak door op de rand van de piste te trappen, was dat meteen ook het einde van zijn sportieve carrière.

image029.jpg

De Amerikaan Edwin Moses (1955-) won de 400m horden de nieuwe wereldtijd van 47.64. De tien volgende jaar bleef Moses in 122 wedstrijden ongeslagen en verbeterde hij vijfmaal het wereldrecord. Door de Amerikaanse boycot kon hij zijn Olympische titel in Moskou niet verdedigen, maar vier jaar later in Tokio was hij opnieuw de beste over 400m horden. De meeste bekendheid verwierf hij echter toen hij op de Spelen van 1996 in Atlanta zijn tekst compleet vergat tijdens de eedaflegging. Het feit dat hij vegetariër was, belette hem niet in het nieuws te komen met bezoeken aan ‘stoute madammen’. Hij probeerde het ook nog in bobslee, waar hij  in Winterberg derde eindigde tijdens de Wereld Cup.

image031.jpg

De Italiaan Klaus Dibiasi (1947-) slaagde er als eerste in om drie opeenvolgende gouden medailles te halen in het schoonduiken.

image033.jpg
 
De Hongaar Miklos Nemeth (1946-) won het speerwerpen, wat zijn vader Imre Nemeth (1917-1989) hem in 1948 op de Spelen van Londen had voorgedaan in het hamerslingeren. Daarmee waren ze de enige vader en zoon die goud wonnen op Olympische Spelen.

image035.jpg

De Amerikaanse Margaret Murdock (1942-) haalde een medaille als eerste vrouwelijke schutter. Op het onderdeel klein kaliber 50m drie houdingen won ze zilver.

image037.jpg

Met hun achtste deelname aan de Spelen vestigden de Italiaanse broers Raimondo (1925-2013) en Piero D'Inzeo (1923-2014) een record. In het ruitertornooi had Raimundo in Rome goud gehaald, terwijl broer Piero toen brons veroverde. Verder wonnen ze ook nog vier bronzen en een zilveren plak met het Italiaanse team.

image041.jpg
 
Met haar 2m13 was basketspeelster Iuliana Semenova (1952-) de grootste Olympische deelneemster ooit. De in Letland geboren Russin had schoenmaat 58. Van 1967 tot 1987 speelde ze voor TTT Riga, waarmee ze vijftien Sovjet titels en twaalf Europa Cups won. Ze veroverde twee gouden Olympische medailles en verloor tussen 1976 en 1980 geen enkele internationale competitie. In 1988 speelde ze één seizoen bij het Spaanse Basket Tinorett, het jaar nadien nog eentje bij het Franse USV Olympic.

Zwaar teleurgesteld

image043.jpg 
De grootste ontgoocheling was weggelegd voor Ulrike Meyfarth (1956-), vier jaar voordien nog goud in het hoogspringen. In Montreal geraakte ze niet over de kwalificatiehoogte van 1m78.

Prestaties van de Belgen 

image045.jpg

De Belg Ivo Van Damme (1954-1976) pakte zowel op de 800 als de 1.500m zilver. In de 800m was Alberto Juantorena (1950-) sneller, in de 1.500m de Nieuw-Zeelander John Walker (1952-). Van Damme stond aan de vooravond van een veelbelovende loopbaan, maar op 29 december 1976 verongelukte hij op de terugweg van een trainingskamp in Frankrijk bij een verkeersongeval op de autosnelweg in Orange.

image134.jpg

Kareltje Lismont (1949-) haalde brons in de marathon. De Limburger had nu niet meteen een ‘vloeiende’ loopstijl, maar zijn horten en stoten leverden hem wel een podiumplaats op. Later tijdens een sportmedisch congres vroeg men hem wanneer hij van schoeisel wisselde.

“Als ik de steentjes door de zolen begin te voelen,” was het laconieke antwoord.

image136.jpg

Wielrenner Michel Vaarten (1957-) won zilver in de kilometer tijdrijden op de baan.

image138.jpg

Ruiter François Mathy (1944-) won niet alleen het individuele brons in de jumping, maar met zijn ploegmaats Eric Wauters (1951-1999), Edgar Cuepper (1949-) en Stanny Van Paesschen (1957-) datzelfde eremetaal ook in het landenklassement.

Hoogspringen met hindernissen 

image049.jpg

Op de slotdag viel de regen met bakken uit de hemel. De finale hoogspringen leed eronder, vooral omdat het dak van het stadion niet was afgewerkt. De in Amerika geboren Canadees Greg Joy (1956-) sprong  tot groot jolijt van het publiek over 2m23 en deed daarmee beter dan topfavoriet Dwight Stones (1953-), die 2m21 haalde. De Amerikaanse wereldrecordhouder, die als eerste over 2m30 sprong, had voor de Spelen verklaard dat de Canadezen onbekwaam waren om Olympische Spelen te organiseren. En dat heeft hij geweten, tijdens de voorronde werd hij ongenadig uitgefloten, waarop hij met kushandjes naar het publiek reageerde. In de finale startte hij een charme offensief en droeg hij een T-shirt met de woorden "I love French Canadians". Tevergeefs, het publiek floot hem steeds opnieuw bij iedere poging uit. 2m18 haalde hij bij zijn eerste sprong, Joy had op die hoogte drie pogingen nodig. Net op dat moment begon het te stortregenen, waardoor de aanlooppiste spekglad werd.

"Hoe hard moet het nog regenen alvorens jullie deze wedstrijd uitstellen?” vroeg Stones aan één van de scheidsrechters, waarop die laconiek antwoordde: “Veel harder.”

Omdat hij door die regen zijn vlugge aanloop niet kon benutten, faalde de Amerikaan drie keer op 2m23, waarop 70.000 toeschouwers in dolle vreugde uitbarstten. Joy haalde die hoogte immers bij zijn eerste poging. Dat de Pool Jacek Wszola (1956-) nadien 2m25 overschreed en daarmee goud haalde kon hen worst wezen. Het voornaamste was gebeurd, de hautaine Amerikaan was op zijn plaats gezet. Stones werd sportverslaggever en Joy rechter, de Canadees trouwde met landgenote Sue Holloway (1955-) die in 1984 zilver en brons won in het kano varen op de Spelen van Los Angeles.

Doping aangepakt?

Het IOC besloot om eindelijk komaf te maken van het manipuleren van inspanningen. Het bond de strijd aan met anabolica, aan andere mogelijkheden werd niet gedacht. Zo voerde de Internationale Atletiekfederatie in Montreal voor en na de wedstrijden honderd onaangekondigde controles uit. Wetenschappers kwamen later tot de vaststelling dat alle medaillekandidaten van de DDR onbewust gedopeerd waren.

Onder het motto ‘toegelaten is wat niet uitdrukkelijk verboden werd’ ging het experimenteren echter verder. Zo kregen de West-Duitse zwemmers via anale weg lucht in hun darmen gespoten, wat tot een betere lichaamshouding in het water moest leiden. Pech voor hen was dat ze op weg naar het stadion de lucht hoorden ontsnappen.

image002_28.jpg

Montreal kreeg als kwalijke reputatie dat het de start van de grote dopinggolf was. Wie zijn hormonenkuur tijdig stopte kon toen nog niet gepakt worden. Toen men DDR trainer Rolf Gläser (1940-) op de zware stemmen van zijn zwemsters wees, antwoordde hij laconiek:

"Wij zijn hier om te zwemmen, niet om te zingen.”

In 1998 op zijn proces in Berlijn gaf Gläser toe dat zijn zwemsters gedrogeerd werden.

image004_25.jpg

Maar ook de ongelooflijke comeback van de Fin Lasse Viren (1949-) kon men moeilijk aan het drinken van rendiermelk toeschrijven, zoals hij zelf orakelde. Men heeft hem echter nooit kunnen  betrappen op (bloed)doping.

Schandaal in het schermen 

image051.jpg

De moderne vijfkamp werd door een schandaal getroffen. KGB officier Boris Onischenko (1937-), vier jaar voordien nog winnaar van het zilver, had bij het schermen geknoeid met zijn degen zodat er voor hem een 'touché' werd geregistreerd wanneer er geen was. Hij had namelijk een knopje ingebouwd en telkens hij daarop drukte werd er voor hem een score genoteerd. Het leidde tot de diskwalificatie van de Rus en een hoop ruzie.

Ontspanning na het sporten

image746.jpg

Jaren na deze spelen openbaarde Greg Louganis (1960-), winnaar van het zilver in het schoonspringen, dat hij na de competitie bakken kaviaar slokte en liters vodka en champagne slurpte. Ook de sexuele remmingen werden losgegooid, een getrouwde Rus deelde zelfs het bed met een andere schoonspringer.

Koninklijke deelname

image006_21.jpg

In de Britse ruitersploeg was Prinses Anne (1950-) actief. Maar in weerwil van alle geruchten dient onderstreept dat de Prinses nooit enige medaille won. In Canada kon één van de leden van het IOC het niet nalaten om haar te melden:

"The horse is about the only person who does not know you are Royal."

Geen revange

De Amerikaanse basketploeg kreeg geen revange voor het catastrofale verlies van vier jaar voordien, de Russen werden er immers in de halve finale uitgebonjourd door de Joegoslaven.

Amerikaanse boksers

In het bokstornooi een fenomenale Amerikaanse ploeg, ze won vijf gouden medailles en later werden vier van de winnaars ook wereldkampioen bij de profs: Sugar Ray Leonard (1956-), de broers Leon (1953-) en Michael Spinks (1956-), Leo Randolph (1958-) en Howard Davis Jr (1956-2015).

Zere knie?

image053.jpg

Ondanks hij tijdens de grondoefening zijn knie brak, trad de Japanner Shun Fujimoto (1950-) toch aan op het paard en aan de ringen. Die laatste oefening sloot hij zelfs af met een perfecte drievoudige somersault en hij kreeg hiervoor een score van 9.7, voldoende voor het ploegengoud. Daarna moest men hem naar het ziekenhuis afvoeren en later bekende hij dat hij dat zeker nooit meer zou herhalen.

Huwelijk

image055.jpg

Twee maanden voor de Olympische Spelen huwde DDR-zwemmer Roland Matthes (1950-) met landgenote Kornelia Ender (1958-). In Montréal waren ze samen goed voor zes gouden medailles. Enkele jaren later ging het koppel uit elkaar wat in de DDR voor heel wat heibel zorgde.

Van vele markten thuis 

image057.jpg

De Russische worstelaar Levan Tediashvili (1948-) klom bij de licht-zwaargewichten na het goud van vier jaar voordien opnieuw op het hoogste schavot, waarmee hij niet alleen zijn record van aantal ongeslagen wedstrijden verstevigde. De Rus concentreerde hij zich op zeer eigenaardige wijze, in het publiek zocht hij een jonge vrouw uit en knipoogde naar haar alvorens hij zijn beslissende beweging uitvoerde. In 1971, 1973, 1974 en 1975 werd hij wereldkampioen, in 1974, 1976 en 1978 Europees kampioen. Daarbuiten kroonde hij zich ook tot Russisch en Wereldkampioen Sambo, een Russische verdedigingsport.

Zwemmen

image002_119.jpg

471 deelnemers uit 51 landen zwommen om 26 titels, het leverde 21 wereldrecords op.

image059.jpg

Een totale Oostduitse heerschappij bij de dames met winst in elf van de dertien nummers. Bij de mannen waren de Amerikanen met twaalf op dertien gouden medailles de absolute top.

image060.jpg

Kornelia Ender (1958-) was de eerste zwemster die op dezelfde Olympische Spelen vier keer goud won en elke keer met een nieuw wereldrecord. Tussen de finales van de 100m vlinderslag en de 200m vrije slag lagen amper 25 minuten, toch won ze beide nummers in een nieuwe wereldtijd. Vier jaar voordien in München had ze als 13-jarige al drie keer zilver gehaald, tweemaal in de estafettes en eentje in de 200m wisselslag, achter de ongenaakbare Shane Gould (1956-). In totaal brak ze 32 wereldrecords tijdens haar carrière. Bewijs van de waarde van haar records, haar besttijd 200m vrije slag zou 21 jaar later ook nog goud opgeleverd hebben op het EK in Sevilla , de besttijden 100m vrije slag en 100m vlinderslag hadden zilver opgeleverd. De Canadezen bedachten haar met de eretitel 'Grande Dame des Jeux'. Na de Spelen van Montréal kapte ze met zwemmen, ze was op amper 17 jaar oud . Bij haar trainer Helmut Langbein werd kanker vastgesteld, bovendien wilde ze geneeskunde studeren en alles werd haar plots te veel. Zeker toen de Oost-Duitse propagandamachine haar verplichtte om met Matthes te trouwen. Ze kregen een dochter Franziska, maar ze beseften al vlug dat deze 'publiciteitsstunt' geen lang leven beschoren was. Hun scheiding na zes jaar huwelijk werd in de DDR media doodgezwegen, het hoederecht om hun dochter werd een pijnlijk gevecht en contacten tussen de twee voormalige wereldsterren zijn er nooit meer geweest. In 1984 hertrouwde ze met Steffen Grummt (1959-) die eerst aan tienkamp deed, maar later overschakelde op bobslee. In plaats van kinderarts te worden, studeerde ze af als kinesiste.

image062.jpg

De 15-jarige Andrea Pollack (1961-) haalde het in de 200m vlinderslag en hielp haar team aan goud in de 4 x 100m wisselslag. Over 100m vlinderslag finishte ze als tweede. Naar aanleiding van het dopingproces, de daarmee samenhangende onderzoeken en de wedersamenstelling van het archief over de praktijken van de sportartsen en sportfunctionarissen uit de DDR, werd ook de dopingplanning voor Andrea Pollack teruggevonden, waarmee haar toenmalige extreem gespierde lichaamsbouw verklaard kon worden. Bovendien testte ze eind oktober 1977 positief bij een interne dopingcontrole. Na de val van de muur gaf ze toe dat haar prestaties via verboden middelen versterkt werden, o.a. met anabole steroïden. Haar zoon Michael Pinske (1985-) werd een succesvolle judoka.
 
image064.jpg

Hannelore Anke (1957-) won de 100m schoolslag en met de estafetteploeg de 4 x 100m wisselslag. Naar aanleiding van het DDR-dopingproces leverde DDR-arts Bernd Pansold (1942-) uitgebreide informatie over de situatie uit die periode. Hij bekende dat aan minderjarige sporters dopingpreparaten werden toegediend .

image066.jpg

De laatste die de estafette rond maakte was Ulrike Richter (1959-). Als 14-jarige had ze in 1973 het wereldrecord 100m rugslag naar zich toegehaald. Nu in Montreal won ze beide rugnummers. In 1977 stopte ze met competitiesport en later trouwde ze met de Volker Schmidt (1957-), die toen bij Dynamo Dresden voetbalde.

image068.jpg

John Naber (1956-) eigende zich vier gouden en één zilveren medaille toe. Winst op de 100 en 200m rugslag, 4 x 200m vrije slag en 4 x 100m wisselslag, zilver op de 200m vrije slag. In beide rugnummers verbeterde hij ook het wereldrecord: 55.49 op de 100m, 1.59.19 op 200m. Met die laatste tijd was hij de eerste zwemmer die de magische 2 minuten-grens doorboorde. Beide toptijden hielden zeven jaar stand. Die winnaarsmentaliteit zat er al vroeg in, toen de 9-jarige Naber met zijn familie in Griekenland Olympia bezocht orakelde hij dat hij ooit Olympisch kampioen zou worden.
 
image070.jpg

John Hencken (1954-) won de 100m schoolslag, het tweede goud na zijn overwinning op de 200m schoolslag vier jaar eerder in München. Hencken begon te zwemmen als revalidatie na een knie-operatie. In Montreal was hij ook lid van de winnende Amerikaanse estafetteploeg 4 x 100m wisselslag. Gedurende zijn carrière verbeterde hij elf wereldrecords en haalde hij vijf Olympische medailles.
 
image072.jpg

Jim Montgomery (1955-) won het koninginnennummer en brak meteen ook het wereldrecord, met 49.99 was hij de eerste die onder de magische 50 seconden dook. Nadien ook nog eens goud in de 4 x 200m vrije slag en de 4 x 100m wisselslag. In de 200m vrije slag finishte hij derde. Zijn eerste grote succes haalde hij op het WK van 1973 in de Joegoslavische hoofdstad Belgrado, waar hij vijf keer goud in de wacht sleepte. Nadien werd hij coach van de Greenhill School in Addison, Texas en eigenaar van de Dallas Aquatic Masters Club. In totaal verbeterde hij elf wereldrecords, waarvan zeven in estafettenummers.

image074.jpg

Tijdens de Amerikaanse trials had Brian Goodell (1959-) de wereldrecords over 400m en 1500m vrije slag verbeterd. Op de Spelen zelf deed hij dat nog eens over, waarbij hij vooral indruk maakte door in de 1500 vrij de laatste hectometer in 57sec73 af te haspelen.

image076.jpg

De enige die de Amerikaanse heerschappij kon doorbreken was David Wilkie (1954-), met een nieuwe wereldtijd van 2.15.11 won hij de 200m schoolslag. Meteen ook het eerste Britse goud sedert 1908. De in Sri Lanka geboren Schot Wilkie verbaasde de zwemwereld vier jaar eerder al, toen hij in diezelfde 200m schoolslag met zilver ging lopen. Die verbazing was er omdat Wilkie niet meteen als harde werker bekend stond, een bewijs te meer van zijn uitzonderlijk talent. Toen hij na München aan de Universiteit van Miami ging studeren volgden enkele intensieve trainingsjaren. En die loonden. Aan de gouden medaille voegde hij ook nog eens zilver toe op de 100m schoolslag. In 1977 haalde hij zijn MBA. Hij was de eerste mannelijke zwemmer die badmuts en zwembril droeg.